Không chủ quan với bệnh sốt xuất huyết

Từ đầu năm 2022 số ca mắc sốt xuất huyết cả nước ghi nhận 92.023 trường hợp mắc, 36 tử vong. Tại Yên Bái, tính đến sáng ngày 05 tháng 7/2022 Yên Bái đã ghi nhận 10 ca sốt xuất huyết (SXH) ca xâm nhập và có 01 trường hợp bệnh không có yếu tố dịch tễ. Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh COVID-19 với các biến chủng mới cùng thời điểm này dịch bệnh SXH đang bùng phát ở nhiều nơi, số ca mắc mới tăng nhanh. Để chủ động phòng chống bệnh SXH chúng tôi xin giới thiệu lại về bệnh SXH, một số đặc điểm nhận dạng muỗi truyền bệnh SXH tới quý độc giả:

Sốt xuất huyết là bệnh tryền nhiễm nguy hiểm, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn tới tử vong.

  1. Nguyên nhân và đặc điểm sinh học của muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết:

Bệnh sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính, do virus Dengue gây ra. Virus Dengue có 4 chủng huyết thanh khác nhau là DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4. Vì vậy người bệnh có thể nhiễm 1 đến 4 chủng virus và có khả năng tạo ra miễn dịch với chủng đó suốt đời. Điều này không có nghĩa là người từng bị sốt xuất huyết có khả năng miễn dịch với 3 chủng còn lại. Do đó, một người có thể có thể bị sốt xuất huyết 4 lần trong đời, tương ứng với 4 type của virus dengue.

Muỗi vằn (Aedes) là trung gian truyền bệnh SXH khi chúng đốt người bệnh nhiễm virus sau đó đốt sang người lành và truyền virus gây bệnh. Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết gồm 2 loài thuộc họ chi Aedes, là Aedes aegypti hoặc Aedes albopictus, trong đó, Aedes aegypti là tác nhân truyền bệnh chủ yếu. Người là ổ chứa và là nguồn truyền nhiễm chủ yếu của bệnh sốt xuất huyết Dengue trong chu trình “người – muỗi Aedes“..

Muỗi vằn hay còn gọi là muỗi “nhà vua” có màu đen sẫm, thân và chân có các đốm trắng, dài 4 – 7mm, hay sống ở khu vực tối hoặc nơi có ánh sáng yếu. Muỗi vằn có khả năng sinh sản cao hay còn được gọi là muỗi “siêu đẻ”, cứ sau mỗi lần hút máu no khoảng 3 ngày chúng lại đẻ trứng một lần. Khi đẻ trứng, muỗi vằn thường chọn đẻ nơi nước sạch như hốc cây, thân tre, vỏ ốc, vỏ dừa, kẽ bẹ lá, chậu hoa cây cảnh chứa nước, bể chứa nước mưa và đặc biệt các dụng cụ phế thải xung quang nhà (vỏ đồ hộp, chai lọ vỡ, thùng xốp, lốp xe, chum vại…) có khả năng chứa nước. Muỗi vằn hoàn toàn không đẻ nơi ao tù, nước thải cống hôi thối như nhiều người thường nghĩ.

Muỗi cái có thể đẻ trứng trung bình khoảng từ  8 – 10 lần trong vòng đời của chúng. Tuy nhiên trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm thích hợp như vào mùa nóng ẩm, muỗi cái có thể sống kéo dài tới 3 tháng. Đây chính là lý do muỗi sinh sôi phát triển với mật độ rất cao và gây khó khăn cho công tác

Trứng muỗi còn có đặc điểm bám vào thành chum vại và có thể tồn tại đến 6 tháng để khô, chỉ cần khi có nước thì lập tức trứng đó phát triển thành bọ gậy (loăng quăng) rồi phát triển thành muỗi. Vì thế, muỗi thường sống trong nhà và xung quanh hộ gia đình. Ngoài ra, muỗi vằn hoàn toàn có thể xuất hiện ở trên các nhà cao tầng trong thành phố, nơi mà có các dụng cụ chứa nước mà muỗi có khả năng sinh sản và phát triển.

Muỗi vằn loài muỗi ưa thích đốt hút máu người vào ban ngày, thường chạng vạng tối hoặc sáng sớm, có thể đốt nhiều lần trong ngày nếu chưa no máu. Thậm chí ở những nơi ánh sáng yếu thì muỗi này hoạt động cả ngày. Đặc biêt, chúng bay rất nhanh, bay xa, nếu tìm thấy mồi là lao vào đốt và hút máu ngay, chúng bám theo mồi rất dai dẳng và chỉ bay đi khi đã hút no máu.

Cán bộ Khoa KST-CT bắt muỗi tại khu dân cư

 

  1. Sự nguy hiểm của bệnh sốt xuất huyết:

Hiện nay, bệnh sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh. Bệnh có thể gây thành dịch lớn làm nhiều người mắc cùng lúc, gây khó khăn cho việc chăm sóc và điều trị, giảm sức lao động, ảnh hưởng đến sức khỏe. Người mắc bệnh thể nặng sẽ dẫn đến sốc, xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết não, trụy tim mạch, hôn mê… dẫn đến tử vong, đặc biệt là trẻ em.

3. Các dấu hiệu nhận biết người mắc bệnh sốt xuất huyết:

Bệnh sốt xuất huyết Dengue có biểu hiện đa dạng, diễn biến nhanh chóng từ nhẹ đến nặng. Bệnh thường khởi phát đột ngột và diễn biến qua ba giai đoạn: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục. Không lơ là, chủ quan tự điều trị SXH tại nhà mà cần đến khám để phát hiện bệnh sớm và điều trị đúng và kịp thời hạn chế tử vong do SXH.

* Giai đoạn sốt

– Sốt cao đột ngột, liên tục.

– Nhức đầu, chán ăn, buồn nôn.

– Da xung huyết.

– Đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt.

– Thường có chấm xuất huyết ở dưới da, chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi.

* Giai đoạn nguy hiểm: Thường vào ngày thứ 3 – 7 của bệnh.  Giai đoạn này bệnh nhân rất dễ tử vong nếu không được cấp cứu đúng, điều trị kịp thời

– Người bệnh có thể còn sốt hoặc đã giảm sốt.

– Có thể có các biểu hiện sau:

Đau bụng nhiều: đau bụng nhiều và liên tục hoặc tăng cảm giác đau nhất là ở vùng gan; Nôn ói; Vật vã, bứt rứt, lừ đừ, hoặc li bì, lạnh đầu chi, mạch nhanh nhỏ; Tụt huyết áp, không đo được huyết áp, mạch không bắt được, da lạnh, nổi vân tím (sốc nặng), tiểu ít.

Xuất huyết dưới da: Nốt xuất huyết rải rác hoặc chấm xuất huyết thường ở mặt trước hai cẳng chân và mặt trong hai cánh tay, bụng, đùi, mạn sườn hoặc mảng bầm tím; hoặc có thể có xuất huyết niêm mạc như chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, tiêu phân đen hoặc máu, xuất huyết âm đạo hoặc tiểu máu.

Xuất huyết nặng: chảy máu mũi nặng (cần nhét bấc hoặc gạc cầm máu), xuất huyết âm đạo nặng, xuất huyết trong cơ và phần mềm, xuất huyết đường tiêu hóa và nội tạng (phổi, não, gan, lách, thận), thường kèm theo tình trạng sốc, giảm tiểu cầu, thiếu oxy mô và toan chuyển hóa có thể dẫn đến suy đa phủ tạng và đông máu nội mạch nặng.

Một số trường hợp nặng có thể có biểu hiện suy tạng như tổn thương gan nặng/suy gan, thận, tim, phổi, não…

* Giai đoạn hồi phục: Thường vào ngày thứ 7 – 10 của bệnh

– Người bệnh hết sốt, toàn trạng tốt lên, thèm ăn, huyết động ổn định và tiểu nhiều.

– Có thể phát ban hồi phục hoặc ngứa ngoài da.

– Các chỉ số xét nghiệm dần trở về bình thường, người bệnh ăn ngủ được và hồi phục

4. Các biện pháp phòng, chốngSXH:

* Loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, diệt bọ gậy, lăng quăng:

– Vệ sinh nhà ở, xếp sắp đồ dùng gọn gàng, thoáng đãng, mở cửa chiếu sáng tự nhiên thường xuyên để hạn chế nơi trú ngụ của muỗi vằn.

–  Đậy kín các chum, vại, bể…chứa nước không để cho muỗi vào đẻ trứng.

– Thả cá vào tất cả các vật dụng chứa nước để cá ăn bọ gậy.

– Cọ rửa, thay nước các đồ dùng chứa nước nhỏ (chum, vại, bể…) 1 tuần 1 lần.

– Bỏ muối vào chén nước kê chân chạn, giường, tủ, cho cát ẩm vào lọ hoa.

– Thu gom, loại bỏ đồ phế thải quanh nhà như chai, lọ vỡ, vỏ dừa, lốp xe…Lật úp các vật thải có chứa nước.

* Phòng tránh muỗi đốt:

– Mặc áo quần dài tay.

– Khi ngủ cần nằm trong màn kể cả ban ngày

– Dùng rèm, mành tẩm hóa chất diệt muỗi che cửa.

– Diệt muỗi bằng hóa chất như phun thuốc, tẩm màn, đốt hương muỗi, dùng bình xịt diệt muỗi, bôi kem chống muỗi đốt….

Trần Tuyết (Trung tâm KSBT tỉnh)

Bài viết liên quan:

Hưởng ứng tuần lễ tiêm chủng thế giới (24/4/2024 – 30/4/2024)

TẶNG QUÀ CHO NGƯỜI BỆNH TẠI BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN TỈNH YÊN BÁI

BỘ Y TẾ YÊU CẦU CHỦ ĐỘNG PHÒNG BỆNH SỞI, GIẢM THIỂU NGUY CƠ BÙNG PHÁT DỊCH

PHÒNG BỆNH HÔ HẤP KHI TRỜI NỒM ẨM

Đoàn công tác của bệnh viện Y học cổ truyền Trung Ương thăm và làm việc tại bệnh viện Y học cổ truyền Yên Bái.